Το διακύβευμα για την Ευρώπη είναι να προχωρήσει στην απανθρακοποίηση, διατηρώντας παράλληλα τη βιομηχανία και τις επιχειρήσεις της σε ευρωπαϊκό έδαφος, δηλώνει ο επίτροπος Περιβάλλοντος Βόπκε Χούκστρα στη συνέντευξη που παραχώρησε στα «ΝΕΑ» με αφορμή διήμερη επίσκεψη που πραγματοποιεί στην Αθήνα, όπου θα έχει συναντήσεις με τρεις υπουργούς και τον Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, με εκπροσώπους από τον ενεργειακό τομέα, ενώ θα συμμετάσχει σε κοινή συνεδρίαση τριών επιτροπών στη Βουλή.
Τι θέλει να επιτύχει η ΕΕ στην COP31;
Οι προσδοκίες είναι χαμηλές, λόγω της δυσκολίας της γεωπολιτικής κατάστασης και της τρέχουσας πορείας των διεθνών διαπραγματεύσεων για το κλίμα. Για την ΕΕ είναι σημαντικό να εστιάσουμε στην υλοποίηση όσων έχουμε ήδη δεσμευτεί να κάνουμε. Εχουμε δει πολλές εκδηλώσεις υψηλού προφίλ που, εν τέλει, απέτυχαν παταγωδώς. Αντί για εντυπωσιασμούς χρειαζόμαστε απτά αποτελέσματα στην πράξη. Θα το επιδιώξουμε για την ηλεκτροκίνηση. Θα ήταν εξαιρετικό αν καταλήγαμε σε μια συμφωνία για την ηλεκτροκίνηση.
n Θα συζητήσετε για την Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ); Τα κέντρα δεδομένων προκαλούν ανησυχίες για τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις τους.
Ενδέχεται να το συζητήσουμε. Υπάρχουν δύο όψεις σε αυτή τη συζήτηση. Πρώτον, κανείς δεν θέλει να χάσει τις ευκαιρίες που προσφέρει η ΤΝ, παρότι ενέχει σημαντικούς κινδύνους και επιπτώσεις. Δεύτερον, η ενέργεια είναι ήδη περιορισμένος πόρος, οπότε θέλουμε να διασφαλίσουμε ότι η εξέλιξη αυτή δεν θα ασκήσει επιπλέον πίεση.
Υπάρχουν αντιδράσεις από ορισμένες χώρες όσον αφορά το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS), ένα ζήτημα που απασχολεί και την Ελλάδα.
Οφείλω να αναγνωρίσω τα εντυπωσιακά επιτεύγματα της Ελλάδας όσον αφορά τη σταδιακή κατάργηση του λιγνίτη. Αποτελεί επιπλέον εξαιρετική ιστορία επιτυχίας ότι η Ελλάδα από εισαγωγέας ηλεκτρικής ενέργειας εξάγει ενέργεια παραγόμενη από τον ήλιο και τον άνεμο. Για το ETS, είμαι πιο αισιόδοξος. Είχαμε έναν πρώτο γύρο συζητήσεων στο Συμβούλιο με τους υπουργούς. Υπάρχουν ορισμένα ζητήματα, αλλά η γενική κατεύθυνση είναι ότι επιδιώκεται η ενίσχυση της σύνδεσης μεταξύ κλιματικής ανταγωνιστικότητας και ενεργειακής ανεξαρτησίας. Η πρόταση της Επιτροπής τυγχάνει σημαντικής υποστήριξης από τα κράτη-μέλη. Στηρίζουμε την ιρλανδική προεδρία στην προσπάθεια να εξασφαλίσει επαρκή στήριξη έως το τέλος Δεκεμβρίου.
n Τα ζητήματα που προκαλούν ανησυχία αφορούν την προστασία των ενεργοβόρων βιομηχανιών, τη διατήρηση της δωρεάν κατανομής δικαιωμάτων εκπομπών, την εφαρμογή αυστηρότερων κριτηρίων.
Είχαμε μια εξαιρετική σειρά συζητήσεων όταν βρέθηκα στην Ελλάδα το 2025, όχι μόνο με τους αρμόδιους υπουργούς και τον Πρωθυπουργό, αλλά και με εκπροσώπους από τον επιχειρηματικό κόσμο. Εντοπίσαμε με σαφήνεια τα σημεία όπου υπάρχουν συγκεκριμένες ανησυχίες για «διαρροή» (άνθρακα) γι’ αυτό και προβλέπουμε μηχανισμούς όπως το «Brief Stop» (Εξαιρέσεις για Λιμένες Προσέγγισης) και το «Seabed operations» (Ενταξη του Υπεράκτιου Τομέα). Λάβαμε ρητά υπόψη ορισμένες από τις ανησυχίες του ναυτιλιακού τομέα. Οσον αφορά τη βαριά βιομηχανία, θέλουμε να διασφαλίσουμε την απανθρακοποίησή της, αλλά το μέλλον της βρίσκεται στην Ευρώπη. Αυτό είναι το διακύβευμα. Θα κάνω ό,τι περνά από το χέρι μου για να αποτρέψουμε την απώλειά της και να αντιμετωπίσουμε αυστηρότερα τον αθέμιτο ανταγωνισμό.
Οι χώρες αντιδρούν λόγω της εκτίναξης των τιμών της ενέργειας.
Η Ευρώπη αντιμετωπίζει ένα τεράστιο ενεργειακό πρόβλημα. Εισάγουμε το 80% του φυσικού αερίου και το 95% του πετρελαίου μας. Οι Ευρωπαίοι έχουν καταβάλει περίπου 110 δισ. ευρώ για να προμηθευτούν ακριβώς την ίδια ποσότητα καυσίμων με τα προηγούμενα έτη. Είναι κακή επιλογή από κλιματική άποψη και για την ενεργειακή ανεξαρτησία. Οι τιμές της ενέργειας είναι χαμηλότερες στα κράτη-μέλη που έχουν προχωρήσει ταχύτερα στην ανάπτυξη της πυρηνικής ενέργειας και των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, και σε σημαντικές επενδύσεις στα δίκτυα.
Σχετικά με το ETS2 ζητείται αναβολή έως το 2030. Ποια είναι η γνώμη σας;
Η Ελλάδα όχι μόνο έχει ήδη ενσωματώσει το ETS2 στη νομοθεσία της, αλλά έχει επίσης καταρτίσει ένα πολύ καλό σχέδιο για το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα, οι πόροι του οποίου προέρχονται από το ETS2. Είναι από τα πρώτα σχέδια που ενέκρινε η Ευρώπη και σχεδόν 5 δισ. ευρώ θα διατεθούν για τη μετάβαση στην Ελλάδα. Πράγματι ορισμένα κράτη-μέλη τάσσονται έντονα υπέρ, ενώ άλλα είναι πιο επιφυλακτικά.
Και η πρόταση της Κομισιόν για προνομιακούς φορολογικούς συντελεστές στην ηλεκτρική ενέργεια συναντά αντιστάσεις από κράτη-μέλη.
Η φορολογία αποτελεί, πρωτίστως, προνόμιο των κρατών-μελών. Ωστόσο, η τρέχουσα κατάσταση, με τα ποσά που καλούνται να πληρώσουν οι πολίτες για το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, είναι μη βιώσιμη. Πρέπει να διευκολύνουμε τη μετάβαση, ώστε να παράγουμε περισσότερη καθαρή, φθηνή και εγχώρια ευρωπαϊκή ενέργεια. Παράλληλα, οφείλουμε να στηρίξουμε τα ευάλωτα νοικοκυριά, για τα οποία οι λογαριασμοί είναι δυσβάσταχτοι.
Αντιμετωπίζουμε πρόβλημα έλλειψης καυσίμων στην Ευρώπη;
Η Επιτροπή και τα κράτη-μέλη καταβάλλουν κάθε δυνατή προσπάθεια για να διασφαλίσουν την πλήρωση των αποθεμάτων, αλλά δεν υπάρχουν εγγυήσεις. Αν ο χειμώνας αποδειχθεί σχετικά ψυχρός, μας περιμένουν δυσκολίες, και δεν αφορά μόνο τους επόμενους τρεις μήνες. Πρέπει να μεριμνήσουμε για τη θερμομόνωση των κατοικιών, την απόκτηση αντλιών θερμότητας, να καταστήσουμε πιο προσβάσιμα τα ηλιακά πάνελ ή να ακολουθήσουμε το εξαιρετικό παράδειγμα της Αυστραλίας, όπου πολλά ευάλωτα νοικοκυριά εφοδιάστηκαν με οικιακές μπαταρίες.
Ασκήθηκε κριτική στον Νόμο για την Κλιματική Ανθεκτικότητα ότι δεν αντιμετωπίζει το «ασφαλιστικό κενό».
Το αντιμετωπίζει. Υπάρχουν διάφορες πτυχές. Πρώτον, τα πρακτικά μέτρα που πρέπει να ληφθούν στο πεδίο, η πυρόσβεση αποτελεί το καλύτερο παράδειγμα. Δεύτερον, οι ρυθμίσεις που μπορούν να θεσπιστούν νομοθετικά σε σχετικά βραχυπρόθεσμο ορίζοντα, όπως τα σενάρια κλιματικού κινδύνου και η διασφάλιση της ανάληψης ευθύνης. Το τρίτο αφορά τη «Συμμαχία για την Κλιματική Ασφάλιση», μια διαδικασία με πολλούς εμπλεκομένους. Οι ευάλωτες περιοχές της Ευρώπης είναι σε τεράστιο βαθμό υποασφαλισμένες. Το 25% αυτών είναι ασφαλισμένο, ενώ το 75% δεν είναι. Πρέπει να αυξήσουμε τα ποσοστά ασφάλισης διότι πιθανώς τα επόμενα καλοκαίρια θα έρθουμε αντιμέτωποι με ακόμη πιο ακραία καιρικά φαινόμενα.
Εν μέσω γεωπολιτικών εντάσεων και εκτίναξης των τιμών της ενέργειας, αλλά και των αντιστάσεων ως προς τις κλιματικές πολιτικές, θα επιτύχουμε τους πράσινους στόχους;
Είναι σαφές ότι επικρατεί μεγάλη αναταραχή. Ωστόσο, αν εξετάσουμε τον σχεδιασμό για το 2040, όπως την πρόταση για το ETS, πρόκειται για εξαιρετικά σημαντικά βήματα. Είμαι πεπεισμένος ότι θα συνεχίσουμε να σημειώνουμε πρόοδο. Επιπλέον, είναι σημαντικό να διασφαλίσουμε ότι η κλιματική ανταγωνιστικότητα και η ανεξαρτησία θα συμβαδίζουν περισσότερο. Ισως στο παρελθόν εστιάσαμε στην κλιματική διάσταση, παραμελώντας τη διάσταση της ανταγωνιστικότητας. Το ζητούμενο είναι να διασφαλίσουμε τη συνέχιση αυτής της μετάβασης, και την ενίσχυση της ανεξαρτησίας μας. Είναι απολύτως εφικτό. Στον νέο σχεδιασμό του ETS ζητάμε να διατηρηθούν ορισμένες ευελιξίες, θέτοντας όμως ως προϋπόθεση τα κεφάλαια να επενδύονται σε νέες τεχνολογίες εντός Ευρώπης.
Οικονομικά Νέα & Ειδήσεις Σήμερα | ΤΑ ΝΕΑ