Με μια της ανάρτηση στον προσωπικό της λογαριασμό στο facebook η Πρόεδρος του Ιατρικού Συλλόγου Κω και μέλος του τομέα υγείας του ΠΑΣΟΚ – ΚΙΝΑΛ κ. Κατερίνα Γαβαλά σχολίασε τις νησιωτικές δομές υγείας και την αναγκαιότητα σύνθεσης ενός ολοκληρωμένου σχεδίου:
Αφορμή για αυτές τις σκέψεις στάθηκε η είδηση ότι στην Σέριφο, ένας γιατρός αποχαιρετά μια πρότυπη πια μονάδα πρωτοβάθμιας φροντίδας.
Ο Θανάσης Κοντάρης φεύγει όχι γιατί δεν αγαπά έναν τόπο που έγινε δικός του, αλλά γιατί το σύστημα δεν αγάπησε ποτέ τη δουλειά του. Στην αναχώρησή του δεν υπάρχει θυμός, αλλά αξιοπρέπεια. Ούτε ήρωας αισθάνεται, ούτε αναντικατάστατος. Το μόνο που καταγράφει είναι μια πραγματικότητα που εμείς, όσοι συμμετέχουμε στον δημόσιο διάλογο και θέλουμε να σχεδιάζουμε πολιτική, δεν έχουμε το δικαίωμα να αγνοούμε.
Ο τουρισμός στο Αιγαίο ανθίζει. Οι υγειονομικές δομές όμως παραμένουν υποστελεχωμένες, απομονωμένες, στηριγμένες σε προσωπικά στοιχήματα και εσωτερικά κίνητρα ανθρώπων που δεν θεωρούνται ποτέ συνομιλητές της πολιτείας. Αν αποκτήσουν σπίτι, κόβεται το επίδομα. Αν θελήσουν να μιλήσουν, κανείς δεν τους ρωτά. Αν φύγουν, λέμε «άλλη μία παραίτηση».
Η ιστορία του Κοντάρη δεν είναι η μοναδική. Είναι, όμως, μια ακόμη απόδειξη ότι η υγειονομική θωράκιση των νησιών παραμένει χωρίς πολιτικό σχέδιο. Οι τοπικές κοινωνίες αναλαμβάνουν ρόλους που δεν τους αναλογούν, οι δήμοι συχνά αναδιανέμουν τα διαθέσιμα κονδύλια χωρίς προτεραιότητα στην περίθαλψη, και οι εκάστοτε κυβερνήσεις θεωρούν τα μικρά νησιά «περιφερειακό βάρος» και όχι πυλώνες εθνικής συνοχής.
Η ΕΛΣΤΑΤ δείχνει την έκταση του προβλήματος: λιγότεροι από 4 γιατροί ανά 1.000 κατοίκους στο Νότιο Αιγαίο, έναντι 6,6 στον εθνικό μέσο όρο. Η Ρόδος, με πάνω από 100.000 κατοίκους και εκατομμύρια τουρίστες, έχει 66 κενές οργανικές θέσεις στο νοσοκομείο. Η Κως δεν έχει παθολόγο. Η Λέσβος ζητά να χαρακτηριστεί άγονο Α, για να επιβιώσει το νοσοκομείο της. Και στα πιο μικρά νησιά; Στην Πάτμο; Στην Σύμη; Στην Σερίφο; Ένας γιατρός για 2.000, για 3.000 ή και για 4.000 ανθρώπους – όταν υπάρχει.
Η υγεία στα νησιά δεν μπορεί να βασίζεται στο φιλότιμο. Ούτε να καλύπτεται με συμβάσεις προσωρινών μετακινήσεων και νομοθετικές πατέντες. Χρειάζεται σχέδιο. Χρειάζεται επένδυση. Χρειάζεται κυρίως πολιτική βούληση.
Ακόμα και σε βασικούς κρίκους της αλυσίδας, όπως η μικροβιολογική διάγνωση, η αδιαφορία του ΕΟΠΥΥ είναι κραυγαλέα: αντί να υπάρξει πρόταση βιώσιμης συνεργασίας με τα μικρά νησιωτικά εργαστήρια, συμφώνησε στη λήξη συμβάσεων χωρίς καμία αντιπρόταση. Αντί να στηρίξει την πρόληψη, ευνόησε τη διάλυση. Αντί για ενίσχυση, αποδόμηση.
Χρειαζόμαστε ένα εθνικό σχέδιο για τη νησιωτική υγεία. Με σταθερή στελέχωση, με κίνητρα στέγασης, με προτεραιότητα στην πρόληψη και, γιατί όχι, στην εξελιγμένη τεχνολογικά τηλεϊατρική. Με σεβασμό στους ανθρώπους που προσφέρουν. Και με τη φωνή τους, όχι με την παραίτησή τους, ως οδηγό στον σχεδιασμό.
Αλλιώς, δεν θα χάσουμε μόνο γιατρούς. Θα χάσουμε τη δυνατότητα να ξανακερδίσουμε αυτούς που έφυγαν. Θα χάσουμε το brain gain, γιατί η απογοήτευση θα συνεχίσει να υπερισχύει της έμπνευσης.
Και το αυτονόητο, το δικαίωμα στην υγεία, θα παραμείνει μια νησιωτική ουτοπία.