Τα νέα δεδομένα από τις διεθνείς αποστολές IODP 398 και SANTORY, η ανάλυση της πρόσφατης σεισμικής κρίσης του 2025 και η επιτακτική αναγκαιότητα για μόνιμο Ηφαιστειακό Παρατηρητήριο.
Την Κυριακή 18 Οκτωβρίου, στο Μπελλώνειο Πολιτιστικό Κέντρο στα Φηρά, πραγματοποιήθηκε μια εξαιρετικά κρίσιμη και ουσιαστική ανοιχτή συζήτηση με την τοπική κοινωνία της Σαντορίνης.
Όπως αναφέρει η καθηγήτρια Φυσικής Γεωγραφίας και Γεωλογικής Ωκεανογραφίας του ΕΚΠΑ, Εύη Νομικού:
Στο επίκεντρο βρέθηκε η επιστημονική ερμηνεία της πρόσφατης σεισμικής κρίσης του 2025, η παρουσίαση των ιστορικών ευρημάτων της διεθνούς ωκεανογραφικής αποστολής IODP 398 με το ερευνητικό σκάφος JOIDES Resolution, καθώς και τα αποτελέσματα των 27 μηνών συνεχούς υποθαλάσσιας καταγραφής από το καινοτόμο υποθαλάσσιο ηφαιστειακό παρατηρητήριο SANTORY.
Η ενημέρωση των κατοίκων, η διαφάνεια στα επιστημονικά δεδομένα και η μετατροπή της «ηφαιστειακής αγωνίας» σε γνώση και προετοιμασία αποτελούν την πρώτη προτεραιότητα της επιστημονικής κοινότητας.
Τέσσερις Επιστημονικές Οπτικές – Ένα Κοινό Ερώτημα
Η Διεθνής επιστημονική ομάδα ανέλυσε τα δεδομένα που επαναπροσδιορίζουν την εικόνα μας για το ηφαιστειακό σύμπλεγμα:
1. Prof. Tim Druitt – Η Επιστημονική Σημασία της Αποστολής IODP 398
Οι βαθιές ερευνητικές γεωτρήσεις στον πυθμένα της καλντέρας και των γύρω θαλάσσιων λεκανών αποκάλυψαν άγνωστες πτυχές της εκρηκτικής ιστορίας του ηφαιστείου:
Η μεγαλύτερη έκρηξη στην ιστορία του νησιού («Αρχαίος»): Ανακαλύφθηκε ένα άγνωστο μέχρι σήμερα στρώμα ελαφρόπετρας πάχους έως 150 μέτρων από μια γιγαντιαία έκρηξη πριν από 765.000 χρόνια — πολύ μεγαλύτερη ακόμη και από τη Μινωική έκρηξη.
Το ηφαίστειο του Κολούμπου: Εντοπίστηκαν αποτυπώματα από τουλάχιστον 19 εκρήξεις τα τελευταία 265.000 χρόνια. Η πιθανότητα μιας νέας μεγάλης έκρηξης στο άμεσο μέλλον αξιολογείται ως εξαιρετικά χαμηλή, ενώ η πιθανότητα μιας μικρότερης έκρηξης από την αλυσίδα των ηφαιστειακών κώνων εκτιμάται σε 0,5% έως 3% για τα επόμενα 30 χρόνια.
Η έκρηξη του 726 μ.Χ. στην Καμένη: Τα ευρήματα εντός της καλντέρας αποκάλυψαν ότι η ιστορική αυτή έκρηξη ήταν πολύ μεγαλύτερη από όσο πιστευόταν, εκπέμποντας περίπου 1 κυβικό χιλιόμετρο μάγματος.
2. Dr. Steffen Kutterolf – Αποκωδικοποιώντας το Υποθαλάσσιο Ηφαιστειακό Αρχείο
Η χημική ανάλυση των θαλάσσιων ιζημάτων και των στρωμάτων τέφρας επέτρεψε την πλήρη ανασύνθεση της χρονολογικής ακολουθίας των εκρήξεων:
Πάνω από 200 άγνωστες εκρήξεις: Εντοπίστηκαν περισσότερες από 200 εκρηκτικές φάσεις που δεν είχαν αποτυπωθεί ποτέ στην ξηρά.
Βάθος χρόνου 2,4 εκατομμυρίων ετών: Αποδείχθηκε ότι η ηφαιστειακή δραστηριότητα της περιοχής ξεκινά πολύ νωρίτερα από ό,τι υπολογιζόταν.
Μεταφορά υλικών σε τεράστιες αποστάσεις: Τα μαθηματικά μοντέλα επιβεβαίωσαν ότι πυροκλαστικές ροές από την έκρηξη της Κω (πριν από 160.000 χρόνια) ταξίδεψαν 140 χιλιόμετρα δυτικά στον πυθμένα της θάλασσας, φτάνοντας στις λεκάνες της Σαντορίνης.
3. Dr. Jens Karstens – Η Σεισμική Κρίση του 2025 & οι Αλυσιδωτοί Κίνδυνοι
Η ενδελεχής ανάλυση των συνδυαστικών χερσαίων και θαλάσσιων δεδομένων από τη σεισμική κρίση που αναστάτωσε την περιοχή το 2025 οδήγησε σε κομβικής σημασίας συμπεράσματα:
Εισχώρηση Μάγματος & Τεκτονική Ενεργοποίηση: Η κρίση του 2025 προκλήθηκε από εισχώρηση μάγματος σε μεγάλο βάθος, η οποία ενεργοποίησε παράλληλα το σύστημα των υποθαλάσσιων ρηγμάτων.
Τρέχουσα Κατάσταση: Σήμερα η κρίση έχει υποχωρήσει πλήρως και το μάγμα παρέμεινε εγκλωβισμένο σε βάθος χωρίς να ανέβει προς την επιφάνεια.
Ενιαίο Ηφαιστειακό-Τεκτονικό Σύστημα: Αποδείχθηκε ότι η Σαντορίνη, το υποθαλάσσιο ηφαίστειο του Κολούμπου και η Αμοργός δεν λειτουργούν μεμονωμένα, αλλά αποτελούν ένα ενιαίο, αλληλεπιδρών σύστημα.
Αλυσιδωτοί Κίνδυνοι (Cascading Hazards): Δεν αντιμετωπίζουμε έναν μόνο κίνδυνο ή ένα μεμονωμένο σήμα. Απαιτείται η ταυτόχρονη παρακολούθηση πολλαπλών παρατηρήσιμων μεγεθών, καθώς η τεκτονική, η υδροθερμική και η ηφαιστειακή δραστηριότητα αλληλεπιδρούν.
4. Καθ. Παρασκευή (Εύη) Νομικού – 27 Μήνες SANTORY & η Αναγκαιότητα Επαναποντισμού
Παρουσιάστηκαν τα πολύτιμα δεδομένα από την υποθαλάσσια παρακολούθηση του Κολούμπου και τέθηκαν οι επόμενοι άμεσοι στόχοι:
Ενεργό Υδροθερμικό Σύστημα: Η συνεχή παρουσία αερίων (CO_2, He, CH_4) και αυξημένων συγκεντρώσεων ιχνομετάλλων επιβεβαιώνει τη διαρκή τροφοδοσία του Κολούμπου από βαθύτερα μαγματικά ταμιευτήρια, ακόμη και σε περιόδους σεισμικής ηρεμίας.
Κίνδυνοι χωρίς Άνοδο Μάγματος: Το υδροθερμικό σύστημα μπορεί να μεταβληθεί βίαια, τα ιζήματα του πυθμένα να ανακινηθούν και οι πλαγιές του κρατήρα να καταστούν ασταθείς, προκαλώντας διαδοχικούς κινδύνους ακόμη και χωρίς να ανέβει μάγμα στην επιφάνεια.
Επαναποντισμός των Οργάνων: Είναι άμεση επιστημονική προτεραιότητα όλα τα υποθαλάσσια όργανα του παρατηρητηρίου SANTORY να τοποθετηθούν ξανά στον κρατήρα του Κολούμπου, εξασφαλίζοντας την αδιάλειπτη ροή δεδομένων.
Εκπαίδευση & Κοινωνία: Εξηγώντας στους μαθητές και τους κατοίκους τι ακριβώς συμβαίνει κάτω από τον τόπο τους, μετατρέπουμε την ηφαιστειακή αγωνία σε γνώση, διώχνοντας τον φόβο.
Συμπέρασμα: Ίδρυση Ηφαιστειακού Παρατηρητηρίου & Συνεχής Παρακολούθηση
Τα υποθαλάσσια ηφαίστεια δεν μπορούν να κατανοηθούν μόνο μέσα από παρατηρήσεις στην ξηρά. Η αποστολή IODP 398 μας αποκάλυψε το παρελθόν, αλλά το SANTORY μας επιτρέπει να παρακολουθούμε το παρόν και το μέλλον σε πραγματικό χρόνο.
Η συστηματική και αδιάλειπτη παρακολούθηση του Κολούμπου δεν αποτελεί πολυτέλεια, αλλά επιτακτική επιστημονική και κοινωνική αναγκαιότητα.
Η ίδρυση και στελέχωση ενός μόνιμου Ηφαιστειακού Παρατηρητηρίου στη Σαντορίνη, σε συνδυασμό με τον άμεσο επαναποντισμό του εξοπλισμού στον βυθό, αποτελεί το μοναδικό εγγυημένο μονοπάτι για την προστασία και τη θωράκιση του νησιού.
«Η επιστημονική γνώση δεν σταματά στην ανακάλυψη. Μετατρέπεται σε κατανόηση, προετοιμασία και υπεύθυνη ενημέρωση των κατοίκων. Ο βυθός της Σαντορίνης συνεχίζει να μας διδάσκει — και οφείλουμε να είμαστε εκεί, με συνεχή παρακολούθηση, υποδομές και επιστημονική εγρήγορση.»
Ευχαριστούμε το Δήμο Θήρας για την παραχώρηση του Μπελλωνειου Πολιτιστικού Κέντρου.
The post Εύη Νομικού – Σαντορίνη: Ο βυθός αποκαλύπτει την ιστορία και τη δυναμική του ηφαιστειακού συστήματος first appeared on Real Voice 99.5.
ΝΟΤΙΟ ΑΙΓΑΙΟ – Real Voice 99.5